ปรากฎการณ์บนท้องฟ้า ในสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช จันทรุปราคาสมัยพระนารายณ์ สุริยุปราคาสมัยพระนารายณ์

ในยุคสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราชนั้นมีปรากฏการณ์ดาราศาสตร์ที่มีความหมายต่อประวัติศาสตร์ 2 ครั้ง ครั้งแรกคือปรากฏการณ์จันทรุปราคาเมื่อวันที่ 11 ธ.ค.2228 ซึ่งสมเด็จพระนารายณ์ฯ ได้เสด็จทอดพระเนตรที่พระตำหนัก ณ ทะเลชุบศร เมืองลพบุรี

ปรากฏการณ์จันทรุปราคาครั้งนั้นคณะเยสุอิตนักคณิตศาสตร์จากฝรั่งเศสได้สังเกตและจดบันทึกเพื่อนำข้อมูลไปวิเคราะห์เพื่อกำหนดเส้นแวงของเมืองลพบุรี เทียบกับกรุงปารีสของฝรั่งเศส โดยมีเป้าหมายเพื่อการสร้างแผนที่ที่มีความแม่นยำ อันจะเป็นประโยชน์ต่อการเดินเรือเพื่อการค้า

คณะเยสุอิตชุดดังกล่าวมี 6 คน และมีเป้าหมายเดินทางต่อไปประจำการที่เมืองจีน แต่ได้พักระหว่างทางที่สยาม และได้เข้าเฝ้าฯ สมเด็จพระนารายณ์ฯ ทั้งที่อยุธยาและลพบุรี โดยมีราชทูตฝรั่งเศส เชวาเลีย เดอ โชมอง (Chevalier de Chaumont) นำเข้าเฝ้า

อีกปรากฏการณ์ที่สำคัญคือปรากฏการณ์สุริยุปราคาบางส่วน เมื่อ 30 เม.ษ.2231 ซึ่งสมเด็จพระนารายณ์ทรงสังเกตพร้อมคณะเยสุอิตที่พระราชวังเมืองลพบุรี และภาพประวัติศาสตร์ที่บันทึกไว้นั้นมีพระเพทราชา และออกญาวิไชเยนทร์ร่วมสังเกตการณ์ด้วย

หลังเสด็จทอดพระเนตรสุริยุปราคาบางส่วนได้ประมาณ 2 เดือน สมเด็จพระนารายณ์มหาราชได้สวรรคตเมื่อ 11 ก.ค.2231 และก่อนหน้านั้นในเดือน พ.ค.2231 พระเพทราชาได้ยึดพระราชอำนาจและปราบดาภิเษกขึ้นเป็นกษัตริย์ต่อจ่กพระองค์

ภาพปรากฏการณ์ดาราศาสตร์ที่สมเด็จพระนารายณ์ฯ ได้ทรงร่วมสังเกตการณ์นั้นได้รับการบันทึกและเผยแพร่โดยชาวตะวันตก สำหรับต้นฉบับภาพเสด็จทอดพระเนตรจันทรุปราคานั้นเป็นสมบัติของหอสมุดแห่งชาติฝรั่งเศส และมีพิมพ์เผยแพร่ในหนังสือ Ombres Siamoises ที่เขียนโดย Morgan Sportes และตีพิมพ์เมื่อปี พ.ศ.2537

ส่วนภาพสมเด็จพระนารายณ์ฯ เสด็จทอดพระเนตรสุริยุปราคาบางส่วนนั้น เป็นภาพวาดสีน้ำที่เข้าใจว่าน่าจะวาดในช่วงเวลาร่วมสมัยกับเหตุการณ์ และมีคำบรรยายภาพที่อธิบายถึงการทำงานของคณะเยสุอิตที่พระเจ้าหลุยส์ที่ 14 โปรดส่งมายังดินแดนอินเดียตะวันออก สถานที่สังเกตการณ์ที่ลพบุรี ที่ประทับของพระมหากษัตริย์บนเก้าอี้ที่สีหบัญชรของท้องพระโรงใหญ่ของพระที่นั่ง

ภาพสีน้ำนี้ยังบันทึกว่ามีผู้ร่วมสังเกตอย่าง ม.กงสต็องส์ หรือออกญาวิไชเยนทร์ และพระเพทราชาซึ่งอยู่ใกล้กล้องโทรทรรศน์สำหรับสังเกตปรากฏการณ์รวมอยู่ด้วย โดยบาทหลวงปูโช (Pouchot) ได้มอบภาพดังกล่าวให้แก่หอสมุดแห่งชาติฝรั่งเศสเมื่อปี พ.ศ.2305

ติดตามเรื่องราวเกี่ยวกับดาราศาสตร์ในรัชสมัยสมเด็จพระนารายณ์ ฯ ได้จากหนังสือชุด “พระมหากษัตริย์กับดาราศาสตร์ไทย” ที่จัดพิมพ์โดยสถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน) หรือ สดร. โดยจำหน่ายเป็นชุดๆ 750 บาท

ภาพเหตุการณ์สมเด็จพระนารายณ์เสด็จทอดพระเนตรปรากฏการณ์จันทรุปราคาเมื่อ 11 ธ.ค. 2228

ภาพเหตุการณ์สมเด็จพระนารายณ์เสด็จทอดพระเนตรปรากฏการณ์สุริยุปราคาเมื่อ 30 เมษายน 2231
[11 กรกฎาคม 2231 สมเด็จพระนารายณ์สวรรคต]

ขอขอบคุณข้อมูลจาก : https://mgronline.com/science/detail/9610000036392
ภาพประกอบจาก :
1. https://mpics.mgronline.com/pics/Images/561000003798101.JPEG
2. https://mpics.mgronline.com/pics/Images/561000003798102.JPEG
3. ภาพบางตอนที่ออกอากาศ ละครบุพเพสันนิวาส ช่อง 3 



Leave a Comment