กลุ่มดาวจักรราศี กลุ่มดาว 12 ราศี กลุ่มดาว 12 นักษัตร (ZODIAC)

zodiac_full

เนื่องจากโลกโคจรไปรอบดวงอาทิตย์ ดังนั้น ผู้สังเกตบนโลกจะเห็นราวกับว่า ดวงอาทิตย์โคจรรอบโลก โดยเคลื่อนที่ไปตามแนวสุริยะวิถี (Eclipse) ครบ 1 รอบใน 1 ปี กลุ่มดาวต่างๆ ที่ดวงอาทิตย์เคลื่อนที่ปรากฎผ่าน เราเรียกว่า “กลุ่มดาวจักรราศี” (Zodiac) โดยในความเป็นจริง กลุ่มดาวดังกล่าวไม่ได้อยู่บนแนวสุริยวิถีพอดี แต่จะอยู่ในช่วงแถบกว้างประมาณ 18 อาศา ผ่านแนวสุริยวิถี โดยมี 12 กลุ่มดาว แต่ละกลุ่มดาวห่างกัน ประมาณ 30 องศา [โดย Hipparchu นักดาราศาสตร์ชาวกรีก (150 ปีก่อนคริสตศักราช)] เวลาดูในท้องฟ้า จะเห็นกลุ่มดาว 12 ราศีเรียงตามลำดับ จาก ทิศตะวันตก ไปทิศตะวันออก

กลุ่มดาวจักรราศี หรือ กลุ่มดาว 12 ราศี บางทีเรียกว่า กลุ่มดาว 12 นักษัตร เพราะ 11 กลุ่มเป็นสัตว์จริงหรือสัตว์สมมุติ อีก 1 กลุ่มเป็นสิ่งของ คือ ตาชั่ง กลุ่มดาว 12 ราศี มีชื่อตามเดือนทั้ง 12 เริ่มนับจากราศีเมษ ไปจนถึงราศีมีน ดังนี้

ราศี

กลุ่มดาว

เริ่มต้นจักรราศี

1000 ปีก่อน คศ.

เริ่มต้นจักรราศี

ปัจจุบัน

1. ราศีเมษ กลุ่มดาวแกะ (Aries or Ram)

21 มีนาคม

19 เมษายน

2. ราศีพฤษภ กลุ่มดาววัว (Taurus)

20 เมษายน

20 พฤษภาคม

3. ราศีมิถุน กลุ่มดาวคนคู่ (Gemini)

21 พฤษภาคม

21 มิถุนายน

4. ราศีกรกฏ กลุ่มดาวปู (Cancer)

22 มิถุนายน

22 กรกฎาคม

5. ราศีสิงห์ กลุ่มดาวสิงโต (Leo)

23 กรกฎาคม

22 สิงหาคม

6. ราศีกันย์ กลุ่มดาวหญิงพรหมจารีย์ (Virgo)

23 สิงหาคม

22 กันยายน

7. ราศีตุล กลุ่มดาวคันชั่ง (Libra )

23 กันยายน

22 ตุลาคม

8. ราศีพฤศจิก กลุ่มดาวแมงป่อง (Scorpius)

23 ตุลาคม

21 พฤศจิกายน

9. ราศีธนู กลุ่มดาวคนถือธนู (Sagittarius)

22 พฤศจิกายน

21 ธันวาคม

10. ราศีมกร กลุ่มดาวมังกร (Capriconus)

22 ธันวาคม

19 มกราคม

11. ราศีกุมภ์ กลุ่มดาวคนถือหม้อน้ำ (Aquarius)

20 มกราคม

18 กุมภาพันธ์

12. ราศีมีน กลุ่มดาวปลา (Pisces)

19 กุมภาพันธ์

20 มีนาคม

          ทั้งนี้ เมื่อประมาณ 1000 ปีก่อนคริสตศักราช กลุ่มดาวกลุ่มแรก ที่ดวงอาทิตย์เคลื่อนที่ผ่าน จุดที่สุริยะวิถี เคลื่อนที่ตัดกับเส้นศูนย์สูตรฟ้าพอดี ในเริ่มต้นของฤดูร้อน คือ กลุ่มดาวแกะ (Aries) ในราศีเมษ กลุ่มดาวแกะจึงถูกเรียกในสมัยนั้นว่า “ผู้นำแห่งกลุ่มดาว 12 ราศี”, “March Equinox” หรือ “0 Aries” (เมื่อ 1000 ปีที่ผ่านมา  Vernal Equinox อยู่ในราศีเมษ ในวันที่ 21 มีนาคม)
เนื่องจากแกนของโลกไม่ได้ชี้ตรงไปที่ดาวเหนือตลอดเวลา การหมุนของโลกมีอาการส่าย คล้าย ๆ กับลูกข่าง การส่ายของโลกเป็นผลเนื่องมาจากแรงดึงดูด ของดวงอาทิตย์ และดวงจันทร์ที่มีต่อโลก ดังนั้น Vernal Equinox อันเป็นจุดตั้งต้นของกลุ่มดาว 12 ราศี

ดวงอาทิตย์จะเริ่มยกเข้าสู่ ราศีเมษนั้น ก็ไม่ตรงกับที่ Hipparchus กล่าวคือ ในวันที่ 21 มีนาคม ซึ่งถือว่าเป็นวันเริ่มต้นฤดู ใบไม้ผลิ ดวงอาทิตย์เริ่มยกเข้าสู่ ราศีเมษนั้น  ความจริงแล้วดวงอาทิตย์พึ่งจะเข้าสู่ราศีมีน  คือกลุ่มดาวปลา  ดวงอาทิตย์ยังไม่ได้ยกเข้าสู่ราศีเมษ จนกว่าจะถึงปลายเดือนเมษายน (19 เมษายน) ดังนั้น เมื่อประมาณ ค.ศ. 0 (รวมถึงปัจจุบัน) จุด Equinox ดังกล่าวได้ขยับ มาอยู่ในกลุ่มดาวปลาคู่ (Pisces) หรือราศีมีน เข้าสู่ยุคที่เรียกว่า the Age of Pisces” หรือยุค the New Great Age

คาดว่า ประมาณปี ค.ศ. 2600 จุดดังกล่าวจะขยับ เข้าสู่กลุ่มดาวคนแบกหม้อน้ำ (Aquarius) เริ่มต้นยุคที่เรียกว่า “the Age of Aquariusอันจะส่งผลให้ จุด Vernal Equinox ขยับไปสู่ราศีกุมภ์

นั่นคือ ทุกๆ ประมาณ 2100 ปี จุด Vernal Equinox จะขยับไปทางทิศตะวันตกทีละ 1 จักรราศี แต่ความคลาดเคลื่อนของกลุ่มดาว 12 ราศี ไม่มีความสำคัญ และไม่มีความจำเป็น ที่จะต้องใช้และเอามาอ้างอิงในทางดาราศาสตร์ แต่ในทางโหราศาสตร์ นักโหราศาสตร์จะทำนาย เหตุการณ์ และวิถี ชีวิตโดย อาศัยรากฐานมาจากการเคลื่อนที่ของดวงดาว ที่บนท้องฟ้าแถบเส้นสุริยะวิถี [ซึ่งปรากฏว่าดวงดาว ทั้งหมายไม่ได้ปรากฏตามที่ นักโหราศาสตร์พูดหรือกะไว้อย่างแท้จริงเลย ดังนั้น จึงไม่น่าเป็นไปได้ที่ ดาวเคราะห์จะมีอิทธิพลเหนือชีวิตมนุษย์ เว้นแต่มนุษย์จะยอมให้ความเชื่อเหล่านั้น มีอิทธิพลต่อวิถีชีวิตของตนเอง]

เนื่องจากคนไทยถือเอาวันที่ 13 เมษายน หรือ วันสงกรานต์ นับเป็นวันขึ้นปีใหม่ของไทย วันขึ้นปีใหม่ของไทยนี้ จะใกล้เคียง กับวันตั้งต้นปีใหม่ของนักดาราศาสตร์ คือวันที่ 21 มีนาคม สำหรับนักโหราศาสตร์ถือว่า วันที่ 21 มีนาคม ดวงอาทิตย์เริ่มเข้าสู่ราศีเมษ หรือดวงอาทิตย์ปรากฏโคจรอยู่ใน กลุ่มดาวแกะ (ในความเป็นจริง ยังไม่ได้เข้าสู่ราศีเมษ) แต่สำหรับนักดาราศาสตร์ถือว่า วันที่ 21 มีนาคม เป็นวันเริ่มเข้าสู่ฤดูใบไม้ผลิ ของซีกโลกเหนือ เป็นวันตั้งต้นชีวิตใหม่ประจำปี ทุกชาติทุกภาษา ตั้งต้นกลุ่มดาว 12 ราศีเหมือนกันหมด คือให้กลุ่ม ดาวแกะ (ราศีเมษ) เป็นราศีที่ 1 และกลุ่มดาวปลา ราศีมีน เป็นราศีสุดท้าย

หลักในการสังเกตหากกลุ่มดาว 12 ราศี กลุ่มต่าง ๆ ดังนี้ ครั้งแรกต้องหากลุ่มดาว 12 ราศีที่สังเกตเห็นได้ง่าย ๆ เป็นหลักตั้งต้นก่อน เมื่อเห็นกลุ่มดาว 12 ราศีกลุ่มใดแล้ว แบ่งท้องฟ้าขณะนั้นเป็น 6 ส่วน ส่วนละ 30 องศา ถ้านับไปทางทิศตะวันตก 1 ส่วน หรือ 30 องศา จะเป็นกลุ่ม 12 ราศี ที่ผ่านมาแล้ว ถ้านับไปทางทิศตะวันออก 1 ส่วน หรือ 30 องศา จะเป็นกลุ่มดาว 12 ราศี ทีกลุ่มจะถึงต่อไป จำง่าย ๆ ว่า กลุ่มดาว 12 ราศี มีชื่อตามชื่อเดือนทั้ง 12 การนับตั้งต้นนับจากทิศตะวันตกไปทางทิศตะวันออก หมายความว่า ทางทิศตะวันตกของกลุ่มดาวราศีเมษ (แกะตัวผู้) เป็นกลุ่มดาวราศีมีน (ปลา) และทางทิศตะวันออกเป็นราศีพฤษภ (วัว) เป็นต้น

ถ้าหากจะกำหนดดูดาวในเวลา 3 ทุ่ม เราจะสามารถมองเห็นกลุ่มดาว 12 ราศีอยู่กลางท้องฟ้าตรงตำแหน่งศีรษะ ในเดือนต่าง ๆ ตามลำดับดังนี้ 15 มกราคม กลุ่มดาววัว, 20 กุมภาพันธ์ กลุ่มดาวคนคู่, 15 มีนาคม กลุ่มดาวปู, 10 เมษายน กลุ่มดาวสิงโต,  25 พฤษภาคม กลุ่มดาวหญิงพรหมจรรย์,  20 มิถุนายน กลุ่มดาวคันชั่ง, 20  กรกฎาคม กลุ่มดาวแมงป่อง, 20 สิงหาคม กลุ่มดาวคนถือธนู, 20 กันยายน กลุ่มดาวแพะทะเล, 10 ตุลาคม กลุ่มดาวคนถือหม้อน้ำ, 10 พฤศจิกายน กลุ่มดาวปลา และ 10 ธันวาคม กลุ่มดาวแกะ

ความรู้เพิ่มเติมเกี่ยวกับการส่ายของโลก (Precession)
     เนื่องจากโลกโคจรไปรอบๆดวงอาทิตย์ โดยที่แกนโลกเอียง ทำมุมประมาณ 23.5 องศา กับ แนวตั้งฉากกับแนวการเคลื่อนที่ของโลก รอบดวงอาทิตย์ แกนดังกล่าวไม่ได้เอียงคงที่ แต่จะส่าย เช่นเดียวกับแกนของลูกข่าง ที่ส่ายในขณะที่หมุน และเคลื่อนที่ไปรอบๆ เพียงแต่ขนาดของวงโคจร ที่โลกเคลื่อนที่ มีขนาดใหญ่กว่ามาก ทำให้คาบเวลาในการส่าย ใช้เวลานานถึง 26,000 ปี ซึ่งปัจจุบัน แกนขั้วฟ้าเหนือ ชี้ไปใกล้กับดาวเหนือ ชื่อ Polaris และจะชี้ไปใกล้ดาวเหนือ มากที่สุด ประมาณปี ค.ศ. 2100

     หลังจากนั้นอีกประมาณ 13,000 ปี แกนขั้วฟ้าเหนือ จะชี้ไปใกล้ดาววีกา (Vega) ในกลุ่มดาวพิณ (Lyra) แทน ซึ่งการเปลี่ยนแปลงนี้ ทำให้จุด Vernal Equinox ค่อยๆขยับ ไปทางทิศตะวันตกช้าๆ ปีละประมาณ 50 ฟิลิปดา (50/3600 องศา) นั่นเอง

     ในอดีตกาล เมื่อราวประมาณ 4800 ปีมาแล้ว ดาวขั้วฟ้าเหนือ คือ ดาวทูบาน (Thuban) ในกลุ่มดาวมังกร (Draco) ซึ่งเป็นดาวดวงที่ 3 นับจากหางรูปมังกร ซึ่งทำให้ปิระมิดของชาวอียิปต์ มีช่องจากภายใน ชี้ไปดาวเหนือ หรือดาวทูบาน

คลิปวิดีโอต่อไปนี้ คุณครูสามารถใช้เป็นสื่อในการเรียนการสอน เรื่อง กลุ่มดาว 12 ราศี ได้

เรียบเรียงข้อมูลจาก :
1. http://ntc.wattano.ac.th/www/scorm/science/Web%20CAI/skywatcher/Zodiac-frame.htm
2. http://phuketindex.com/travel/photo-stories/other/s-zodiac/
3. (ภาพประกอบ) http://ntc.wattano.ac.th/www/scorm/science/Web%20CAI/skywatcher/zodiac_full.gif



Leave a Comment