โบราณคดีอวกาศ (Space Archaeology) การใช้เทคโนโลยีดาวเทียมช่วยงานโบราณคดี พิทักษ์มรดกทางวัฒนธรรมเปรู

โบราณคดีอวกาศ (Space Archaeology) คือ การใช้เทคโนโลยีดาวเทียมเข้ามาช่วยในงานโบราณคดี เพื่อให้เราสามารถค้นพบแหล่งโบราณคดีที่ซุกซ่อนอยู่ใต้ผิวดินได้ง่ายขึ้น ด้วยภาพถ่ายจากดาวเทียมที่สามารถมองลึกลงไปใต้ผิวดินได้ นอกจากนั้นยังทำให้เราช่วยติดตามและสอดส่องหาหลุมขุดค้นของเหล่าโจรปล้นสุสาน เพื่อทำการป้องกันไม่ให้พวกเขาขโมยโบราณวัตถุออกไปก่อนที่นักโบราณคดีจะเข้าไปสำรวจได้อีกด้วย

นักโบราณคดีที่ริเริ่มโครงการนี้เป็นคนแรก คือ ดร.ซาราห์ ปาร์คัก (Sarah Parcak) แห่งมหาวิทยาลัยอะลาบาม่า (University of Alabama) เธอค้นพบสุสานและหลักฐานทางโบราณคดีใต้เมืองทานิส (Tanis) ของประเทศอียิปต์มากหมายหลายพันแห่งจากภาพถ่ายดาวเทียม และภาพจากอวกาศเหล่านี้ยังได้เปิดเผยให้เห็นหลุมขุดค้นของเหล่าโจรปล้นสุสานจำนวนมหาศาลไม่แพ้กัน ซึ่งไม่ใช่สัญญาณที่ดีสำหรับวงการโบราณคดีอย่างแน่นอน

ดร.ซาราห์ ปาร์คัก (Sarah Parcak) ได้จัดตั้งโครงการที่มีชื่อว่า GlobalXplorer ขึ้นมา พร้อมกับการพัฒนาโปรแกรมออนไลน์ที่ทุกคนสามารถเข้าไปช่วยกันสืบค้น ตามหาแหล่งโบราณคดีที่สาบสูญและคอยจับตาดูหลุมขุดค้นผิดกฎหมายเหล่านี้ได้ด้วยภาพถ่ายดาวเทียม และเมื่อพบอะไรที่แปลกตาหรือผิดสังเกตก็ช่วยกันส่งรายงานให้กับนักโบราณคดีเพื่อดำเนินการต่อไป แต่การจะเตรียมข้อมูลและภาพถ่ายดาวเทียมจากทั่วโลกนั้นใช้เวลานานมาก ดังนั้น ดร.ซาราห์ จึงตัดสินใจเลือกประเทศนำร่องสำหรับโครงการนี้ขึ้นมาก่อน และประเทศที่ถูกเลือกก็คือประเทศ “เปรู” ในทวีปอเมริกาใต้ ซึ่งก็ถือได้ว่าเป็นประเทศที่มีแหล่งโบราณคดีและวัฒนธรรมดึกดำบรรพ์ที่น่าสนใจหลายแห่ง หนึ่งในนั้นก็คือ “มาชู ปิกชู” นครลึกลับบนภูเขาสูง

โปรแกรมออนไลน์ของโครงการ GlobalXplorer ถูกพัฒนาขึ้นมาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2559 และเสร็จสมบูรณ์สำหรับใช้งานเมื่อวันที่ 30 มกราคม พ.ศ.2560 ที่ผ่านมา โปรแกรมนี้อัดแน่นไปด้วยภาพถ่ายดาวเทียมของประเทศเปรูกินพื้นที่กว้างขวางกว่าสองแสนตารางกิโลเมตร ภาพมุมสูงเหล่านี้ถูกนำมาซอยย่อยเป็นตารางสี่เหลี่ยมจัตุรัสขนาดพื้นที่ 100 X 100 ตารางเมตร เพื่อให้ผู้ใช้งานได้วิเคราะห์ว่ามีร่องรอยของหลุมลักลอบขุดค้นหรือไม่ หรือมีอะไรผิดสังเกตในภาพหรือเปล่า และแน่นอนว่าภาพถ่ายเดียวกันนี้จะถูกส่งไปยังผู้ใช้งานหลายๆ คนเพื่อดูความสอดคล้องตรงกันของข้อมูล ถ้าคนส่วนใหญ่ลงความเห็นไปในทางเดียวกันว่าในภาพนั้นน่าจะมีหลุมลักลอบขุดค้นอยู่ ทีมงานของ ดร. ซาราห์ ก็จะได้มั่นใจว่าพื้นที่บริเวณนั้นน่าจะมีความผิดปกติบางอย่างที่ต้องรีบเข้าดำเนินการโดยด่วนนั่นเอง

ที่น่าสนใจก็คือทุกๆ ท่านที่กำลังอ่านบทความนี้อยู่ก็สามารถสวมบทบาทเป็น “นักโบราณคดีอวกาศสมัครเล่น” และเข้าไปร่วมเป็นส่วนหนึ่งของโครงการอันทันสมัยนี้ได้ด้วย!! ใครที่สนใจก็สามารถเข้าไปลงทะเบียนเพื่อช่วย ดร. ซาราห์ พิทักษ์มรดกทางวัฒนธรรมของโลกโบราณได้ง่ายๆ ด้วยการเข้าไปที่เว็บไซต์ของ GlobalXplorer ตามลิงค์ด้านล่าง

            [https://www.globalxplorer.org]

เมื่อลงทะเบียนออนไลน์เสร็จเรียบร้อยแล้วก็เตรียมสวมบทบาท “นักโบราณคดีอวกาศสมัครเล่น” ออกสำรวจประเทศเปรูจากมุมสูงกันได้เลย!!

สำหรับประเทศไทยของเรา ท่านที่สนใจอาจลองนำภาพถ่ายดาวเทียม มาใช้ค้นหาแหล่งโบราณคดีที่สาบสูญ หรือตำนานนครลึกลับ หรือชุมชนโบราณก็น่าจะเป็นเรื่องที่น่าสนใจเช่นเดียวกัน ลองดูนะครับ

เรียบเรียงจาก : http://www.gypzyworld.com/article/view/349
แหล่งข้อมูลเพิ่มเติม : https://www.nationalgeographic.com.au/space/watch-how-to-become-a-space-archaeologist.aspx
ภาพประกอบจาก :
1. http://www.gypzyworld.com/uploads/article/ID_00349/349_58980c0f887f1.gif
2. https://page-builder.ted.com/system/baubles/files/000/005/179/original/globalxplorer.png

ชมคลิป Sarah TED Talk : https://www.ted.com/talks/sarah_parcak_archeology_from_space



Leave a Comment