[ข้อมูล] การเตรียมการดูสุริยุปราคาให้ปลอดภัย การทำอุปกรณ์ดูสุริยุปราคา การสังเกตสุริยุปราคาด้วยตาเปล่า

การดูสุริยุปราคาให้ปลอดภัย
ขอให้ระลึกไว้เสมอว่า การมองดวงอาทิตย์ด้วยตาเปล่าเป็นอันตรายอย่างยิ่งต่อสายตาของเรา คืออาจจะทำให้ตาบอดได้ (เว้นแต่เมื่อเกิดสริยุปราคาเต็มดวงในช่วงที่ดวงจันทร์บังดวงอาทิตย์มืดสนิทจริงๆ แล้วเท่านั้นจึงจะมองด้วยตาเปล่าได้)

Eclipse-phuketวิธีที่ปลอดภัยที่สุดในการมองดูดวงอาทิตย์ในขณะเกิดสุริยุปราคาก็คือ การมองผ่านแผ่นกรองแสง ซึ่งใช้กับกล้องดูดาวหรือกล้องส่องทางไกล เมื่อซื้อมาใช้ควรตรวจดูว่ามีรูรั่วให้แสงลอดผ่านบ้างหรือไม่ นอกจากนี้ไม่ควรใช้ฟิล์มถ่ายรูปใช้แล้ว แว่นกันแดด กระจกรมควัน แผ่นฟิล์มกรองแสงสีดำที่ใช้ติดกระจกรถยนต์แม้จะมีสีดำสนิทก็ตาม เพราะแม้มันจะลดความเข้มของแสงอาทิตย์ลง คือสามารถมองผ่านดวงอาทิตย์ได้โดยไม่แสบตา แต่มันไม่ได้สกัดกั้นรังสีอัลตราไวโอเลตและรังสีอินฟราเรดให้ได้มากนัก จึงถือว่ายังไม่ปลอดภัยต่อสายตา อาจทำให้เราเป็นต้อกระจกได้ในอนาคต แต่ในกรณีที่หาแผ่นกรองแสงไม่ได้จริงๆ จะใช้กระจกรมควัน (เปลวเทียน) ให้ดำสนิทก็ได้ แต่ให้ดูเพียงช่วงสั้นๆ อย่าส่องนานเกินไป หรือจะใช้ฟิล์มถ่ายรูปขาวดำที่โดนแสงแดดแล้วนำไปผ่านกระบวนการล้างในร้านถ่ายรูปจะได้ฟิล์มสีดำ ตัดฟิล์มสีดำนี้ 2 แผ่นประกบกัน แล้วหุ้มด้วยแผ่นกระจกใส จะได้แผ่นกรองแสงอาทิตย์ที่ปลอดภัย

การมองผ่านแว่นตาส่องดูดวงอาทิตย์ขณะเกิดสุริยุปราคา (Eclipse Glasses) หรือ แว่นตากันแสงสุริยุปราคา (Eclipse Goggles) ที่มีจำหน่าย ก็ขอให้ทดสอบดูว่า สามารถกรองความเข้มของแสงได้ 99.999% และต้องผ่านการทดสอบแล้วว่าป้องกันรังสีอัลตราไวโอเลตและรังสีอินฟราเรดได้ 100% จึงจะนับว่าปลอดภัย

แต่วิธีที่ปลอดภัยที่สุด คือ การดูโดยทางอ้อม คือการดูบนฉาก โดยอาศัยกล้องชนิดต่างๆ เช่น กล้องรูเข็ม กล้อง 2 ตา และกล้องโทรทรรศน์ เป็นต้น

- กล้องรูเข็ม มีวิธีทำแบบง่ายๆ โดยใช้ท่อกระดาษแข็งหรือท่อพีวีซี. มีเส้นผ่าศูนย์กลางราว 7 เซนติเมตรขึ้นไป ยาวประมาณ 1 เมตร ใช้แผ่นไม้อัดบางๆ หรือกระดาษแข็งปิดปลายทั้งสองข้าง ด้านหนึ่งเจาะรูเท่าเข็มตรงจุดศูนย์กลางอีกด้านหนึ่งใช้เลื่อยเฉือนปลายท่อให้เป็นรูเฉียงออก แล้วใช้กระดาษสีขาวปิดทับด้านในของแผ่นปิดปากท่อ จะกลายเป็นฉากรองรับภาพดวงอาทิตย์ขณะเกิดสุริยุปราคาได้ โดยหันด้านรูเข็มไปทางดวงอาทิตย์ โดยยืนหันหลังให้ดวงอาทิตย์ปรับท่อจนกระทั่งภาพดวงอาทิตย์หรือสุริยุปราคาปรากฏบนฉาก

natural-pinhole-cameraส่วนการดูอีกแบบหนึ่งที่เรียกกันว่าดูด้วย กล้องรูเข็มธรรมชาติ คือการดูภาพใต้ต้นไม้ที่มีใบดกหนาเป็นตัวปิดกั้นแสง ให้แสงลอดจากใบไม้เหล่านั้นลงมาสู่พื้นดิน จะเห็นตะวันเสี้ยวเต็มไปหมด (ดังภาพ จะเห็นแสงจากดวงอาทิตย์ที่ลอดใบไม้ตกกระทบบนฉาก ไม่เป็นวงกลม แต่จะเว้าแหว่ง) หรือจะเอากระดาษไปวางรองเป็นฉากก็ได้

mirror-projectionนอกจากนี้ อาจใช้การฉายภาพสะท้อนจากกระจก โดยให้นำกระจกเงาขนาดเล็กๆ ไปสะท้อนแสงอาทิตย์ให้แสงตกบนผนังสีอ่อนหรือฉากรับภาพสีขาวที่อยู่ภายในบ้าน ภาพที่เห็นบนฉากจะเป็นดวงกลมซึ่งเป็นภาพสะท้อนของดวงอาทิตย์ เมื่อเกิดสุริยุปราคา ดวงกลมที่เห็นบนฉากจะแหว่งตามลักษณะดวงอาทิตย์บนท้องฟ้า ขนาดของดวงอาทิตย์บนฉากแปรผันตามระยะห่างระหว่างกระจกกับฉากรับภาพ โดยที่ระยะหนึ่งเมตรจะได้ภาพดวงอาทิตย์ขนาดประมาณ 9 มิลลิเมตร ดังนั้นที่ระยะห่าง 10 เมตร จะได้ภาพดวงอาทิตย์ขนาด 9 เซนติเมตร

scope-projection- กล้องโทรทรรศน์ (Telescope) การใช้กล้องโทรทรรศน์ หรือกล้องดูดาวส่องดูพระอาทิตย์ ต้องไม่ส่องดวงอาทิตย์โดยตรงจากกล้องโทรทรรศน์ เพราะกล้องจะขยายแสงแรงมาก วิธีการคือ ต้องฉายภาพดวงอาทิตย์ผ่านกล้องโทรทรรศน์หรือกล้องสองตาลงบนฉากรับภาพ แล้วดูดวงอาทิตย์ที่ปรากฏบนฉาก (ดังแสดงในภาพ) หรือใช้แผ่นกรองแสงอาทิตย์ (Solar Filter) ที่เขาสร้างหรือทำไว้โดยเฉพาะเท่านั้นเอามา สวมครอบหน้าเลนส์ไว้ และควรเน้นให้ใช้แบบครอบปิดหน้ากล้อง ไม่ควรใช้แบบปิดครอบเลนส์ตาเพราะอยู่ใกล้ตามากอาจแตกได้เมื่อโดนความร้อนจากดวงอาทิตย์แรงๆ ซึ่งถ้าเกิดแตก แสงอาจจะพุ่งเข้าตาเราอาจทำให้ตาบอดได้ และการติดแผ่นกรองแสงครอบเลนส์หน้ากล้องก็ต้องติดตั้งให้มั่นคงไม่ให้หลุดร่วงง่าย

- กล้องสองตา (Binoculars) กล้องสองตาเป็นกล้องที่มีกำลังขยายต่ำ แต่ให้ภาพหัวตั้งเหมือนของจริงเหมาะสำหรับใช้ส่องดูนก ดูกีฬา และก็ใช้ดูดาวได้เป็นอย่างดีโดยเฉพาะดาวที่เห็นได้ด้วยตาเปล่า การใช้กล้องสองตาส่องดูพระอาทิตย์ หรือสุริยุปราคา ต้องมีความระมัดระวังมากเพราะดูตรงๆ อาจทำให้ตาเสียได้จะต้องเอาภาพดวงอาทิตย์ให้ผ่านเลนส์ใกล้ตามาปรากฏบนฉากเสียก่อน

- การบันทึกภาพด้วยกล้องถ่ายรูป เราสามารถบันทึกภาพสุริยุปราคาได้ด้วยกล้องถ่ายรูป หรือภาพสุริยุปราคาได้ด้วยกล้องถ่ายรูป หรือกล้องถ่ายวิดีโอได้โดยไม่ยุ่งยากอะไรมากนัก กล้องถ่ายรูปที่ใช้ถ่ายภาพดวงอาทิตย์ควรเป็นชนิดสะท้อนแสงแบบเลนส์เดี่ยว (slingle Lens Reflex) ไม่ควรใช้กล้องสะดวกใช้หรือที่เรียกกันว่ากล้องปัญญาอ่อน (Compact) เพราะต้องสวมแผ่นกรองแสงอาทิตย์ หรือที่เรียกว่า โซลาร์ฟิลเตอร์ (Solar Fliter) ครอบหน้าเลนส์เพื่อลดความเข้มของแสงจากดวงอาทิตย์ อีกทั้งยังช่วยป้องกันสายตาไว้มิให้เป็นอันตรายจากแสงอันแรงกล้าของดวงอาทิตย์ และควรใช้ขาตั้งกล้องเพื่อให้เกิดความมั่นคงไม่เอียงไปมา

ขอบคุณข้อมูลจาก :
1. http://www.rmutphysics.com/charud/scibook/eclipse/index9.htm
2. http://thaiastro.nectec.or.th/skyevnt/eclipses/200703pse.html
ภาพประกอบจาก
1. http://thaiastro.nectec.or.th/skyevnt/eclipses/img/mirror-projection.png
2. http://thaiastro.nectec.or.th/skyevnt/eclipses/img/scope-projection.png



Leave a Comment